Boerderijruïne

Moederkoren

  • Feb 24, 2022 12:00
  • Stukje Natuur in de Koegang

Tot nu toe zijn er wereldwijd al miljoenen slachtoffers van Covid-19 geregistreerd. Het is niet de eerste ziekte die zoveel slachtoffers heeft gemaakt. Vroeger was dat niet anders. Ziektes zoals de pest, tyfus, pokken en lepra zorgden voor heel veel sterfgevallen. Maar dat moederkoren in uitzonderlijke gevallen een compleet dorp kon uitroeien, zullen de meeste mensen niet weten.

Moederkoren is echter geen besmettelijke ziekte. Het is een schimmel en bevat giftige stoffen, die in kleine hoeveelheden hallucinerend werken en bij een grotere dosis dodelijk is. Verwacht ook geen bijzondere paddenstoel. Deze schimmel laat zich het beste omschrijven als een klein, donkerpaars peultje, die te vinden is op de halmen van granen en grassen.

De levenscyclus van het moederkoren wijkt op een aantal punten af van de meeste schimmels. In het voorjaar komen de sporen van het moederkoren vrij. De wind speelt hierin een grote rol. Zodra zo’n spoor op de stamper van een graan- of grassoort terecht komt ontwikkelt zich vanuit het vruchtbeginsel een donkerpaars, peulvormig uitsteeksel van maximaal drie centimeter. De rest van de plant blijft echter onaangetast. Per halm kunnen er wel meerdere “peultjes” uitgroeien, afhankelijk van het aantal besmette stampers. In het najaar vallen deze peultjes op de grond. Daarop vormen zich in het volgende voorjaar speciale vruchtlichamen, die op hun beurt de cirkel rondmaken.

In het verleden kwam vooral op de halmen van rogge het moederkoren voor. Omdat ze toentertijd niet wisten dat deze peultjes giftig waren, maalden ze deze gewoon mee met de rest van het graan. En met het meel kwamen de giftige stoffen in het brood, met noodlottige consequenties tot gevolg.

Tegenwoordig komt in ons land op rogge, evenals bij andere graansoorten, het moederkoren niet meer voor. De controle op het zaaigoed is sterk verbeterd en door het dieper ploegen is de kans op besmetting drastisch teruggebracht. Dat wil echter niet zeggen dat moederkoren hier niet meer voorkomt. Op het Dwingelderveld kom ik het op pijpenstrootje elk jaar wel tegen.


Terug naar overzicht